Motivatie Hysterese (Doctoraalscriptie 1996)
Dit model, dat opgesteld is door ondergetekende in zijn doctoraalscriptie, Nijmegen 1996, behelst het volgende: Verhoging van de motivatie leidt niet alleen tot verbetering van de werkprestaties, hetgeen uiteraard goed is voor de organisatie, maar zorgt er tevens en impliciet voor dat de toekomst voor de organisatie veilig gesteld wordt doordat de medewerker minder snel geneigd zal zijn te zwichten voor aantrekkelijkere extrinsieke motivatoren geboden door andere werkgevers.Anders gezegd, als iemand intrinsiek niet goed beloond wordt, let hem niets meer om in te gaan op aanbiedingen elders waar dat wel gebeurt en zelfs op aanbiedingen waar dan tenminste de extrinsieke beloning beter is.
In het als klassiek te beschouwen werk van Herzberg (1968) wordt dit fenomeen omschreven als 'satisfiers en dis-satisfiers'.
Een mogelijke weergave van dit verschijnsel is een (dubbele) hysterese vorm:
Dit model geeft aan dat men bij een hoge intrinsieke beloning veel eerder tot arbeidsmotivatie komt, terwijl men bij een lage intrinsieke beloning eerder geneigd is af te glijden tot het niveau van arbeidsbereidheid ("ik werk alleen nog maar voor het geld"). Dit wordt enigszins versterkt door de mate van extrinsieke beloning.
Maar zoals de figuur ook laat zien kan, zelfs bij een hoge extrinsieke beloning, de arbeidsmotivatie slecht zijn door een lage intrinsieke beloning.
Dit laatste is er de oorzaak van dat medewerkers (ook al verdienen ze goed en hebben ze goede secundaire arbeidsvoorwaarden) bij het ontbreken van intrinsieke beloning, vroeg of laat toch 'om zich heen gaan kijken'.
(c) Drs ing. Dick Bakker, september 1996.